Astar

Astar nedir?

Astar, bir giysinin iç yüzeyini kaplayan ince kumaş katmanı. Dışarıdan görünmüyor; giysi açıldığında ya da giyilirken fark ediliyor. Ceketin içi, eteğin içi, paltonun iç yüzeyi — hepsi astar.

Tanımı basit ama işi sanıldığından geniş. Astar bir kaplama değil, giysinin yapısal bir parçası: olmadığında giysi sadece "içi açık" olmuyor, biçimini de kaybediyor.

Konfeksiyonda astar neredeyse her zaman ince, sık dokunmuş ve boyut olarak kararlı bir kumaş oluyor. Yıkamada çekmemesi ve dış kumaşın dökümünü bozmaması gerekiyor; bu iki şart astarın nasıl bir kumaş olacağını büyük ölçüde belirliyor.

Astar ne işe yarar?

Dört ayrı iş yapıyor ve dördü de birbirini destekliyor. Bir giysiden astarı çıkarın, dördü birden kaybolur:

• Giyip çıkarmayı kolaylaştırır. Kol, kazağın örgüsüne takılmadan geçer. Astarsız bir ceket giyilirken kolu içeri sokmak zorlaşır.
• Dış kumaşın formunu korur. Astar iç yüzeyi tek parça kaplar; dikiş payları, tela kenarları ve vatka dış kumaşa bası yapmaz, dışarıdan iz olarak okunmaz.
• İç yapıyı gizler. Dikiş payı, terfiks, tela, vatka, cep torbası — hepsi astarın altında kalır.
• Dış kumaşı korur. Ter, sürtünme ve içerideki eşyalar önce astara temas eder. Astar yıpranınca değiştirilebilir; dış kumaş yıpranınca giysi biter.

Dördüncü madde en az konuşulanı ama ekonomik olarak en önemlisi. Astar, giysinin feda edilebilir katmanı. Bu yüzden bir astarın "ucuz" olması değil, doğru yerde doğru dayanımda olması gerekiyor.

Astardan beklenmeyecek tek şey gövde. Giysiyi dik tutan katman tela, omuz hattını kuran vatka. Astarı kalınlaştırarak form aramak, yanlış katmandan iş istemek oluyor — giysi sadece şişiyor.

Astar cinsleri ve farkları

Astar tek bir kumaş değil, bir kumaş ailesi. Hepsi ince ve boyut olarak kararlı, ama yüzeyleri ve dayanımları ayrışıyor. Elimizdeki beş cins:

Tablodaki beşi de polyester ipliktendir; aralarındaki fark dokumada, iplik inceliğinde ve bitim işlemindedir. Esneyen bir astar gerekiyorsa aile dışına çıkmak gerekiyor — denye kumaş örme olduğu için esniyor, dokuma astarlar esnemiyor.

Hangi astar seçilir? Dört soru

Astar seçimi kataloğa bakarak değil, giysiye bakarak yapılıyor. Sırayla dört soru:

• Dış kumaş ne kadar ağır? Ağır bir palto ince ve sert bir astarı taşımaz; iki katman birbirine ters çalışır ve giysi omuzdan düzgün inmez. Ağır kumaşın altına yumuşak astar gider.
• Giysi ne kadar hırpalanacak? Günde sekiz saat giyilen bir üniformanın astarı, ayda bir giyilen bir abiyenin astarıyla aynı olmaz. Sürtünme çoksa sık dokuma aranır.
• İçeride parlaklık isteniyor mu? Bu bir tercih, ama serbest bir tercih değil: mat bir dış kumaşın içinde parlak astar, giysi açıldığında göze çarpar.
• Esneme gerekiyor mu? Vücuda oturan ya da örme bir giyside dokuma astar hareketi kısıtlar. Orada örme bir kumaş gerekir.

Dört sorunun cevabı çoğu zaman tek bir ürüne çıkıyor. Çıkmıyorsa — mesela hem parlaklık hem yüksek aşınma direnci isteniyorsa — bir taraftan ödün vermek gerekiyor, çünkü satenin parlaklığını veren uzun iplik yatakları aynı zamanda tırnak takmasına açık olan yer.

Astar ile tela karıştırılıyor — ikisi ayrı iş

Bu, sektöre yeni girenin en sık yaptığı karışıklık ve sonucu pahalı oluyor. İkisi de giysinin içinde, ikisi de görünmüyor — ama işleri birbirinin tersi.

Pratik ayrım şu: bir ceketin dik durmasını sağlayan tela, o dikliğin üstünü kapatan astardır. Astar kalınlaştırılarak telanın işi yapılamıyor; tela sertleştirilerek de astarın işi yapılamıyor.

Ne kadar astar gerekir?

En sık gelen sorulardan biri ve tek bir sayı yok — model, beden ve kumaş eni birlikte belirliyor. Yine de hesabın nasıl kurulduğu her işte aynı:

• Astarlanacak parçaları listeleyin: ön beden, arka beden, kol, cep torbası, yaka altı.
• Bu parçaların pastalda kapladığı alanı çıkarın — astar kalıbı dış kumaş kalıbıyla aynı değil, bolluk payı eklenmiş hâli.
• Kumaş enine göre yerleşimi yapın. 150 cm ende iki kez yan yana sığan bir parça, dar ende sığmayıp fire üretir.
• Fire ve prova payı ekleyin. İlk üretimde geniş tutun, ikinci partide daralt.

Bizdeki astarların çoğu 150 cm eninde ve 100 metrelik toplarda. Kaç top gerektiğini pastal verimine göre birlikte çıkarabiliriz; modeli ve sipariş adedini söylemeniz yeterli.

Astar seçiminde beş hata

• Astarı kalın seçmek. Giysi içeriden şişiyor, dökümü bozuluyor. Astar ince olmalı; kalınlık telanın işi.
• Bolluk payı vermemek. Astar dış kumaşla birebir aynı ölçüde kesilirse kol kalktığında giysiyi içeri çeker.
• Dış kumaş ve astarı farklı bakım gerektiren malzemelerden seçmek. Yıkamada biri çekerse giysi buruşur.
• Rengi ekrandan eşlemek. Ton neredeyse her zaman bir tık kayıyor; dış kumaştan parça getirmek tek güvenilir yol.
• Cep torbasını astardan yapmak. Cep sürekli el giren bir yer; orası için ceplik gerekiyor.

Sipariş verirken

Üç şey netleşirse gerisi kolay: giysinin ne olduğu, dış kumaşın ne olduğu ve renk.

Renk için elinizdeki dış kumaştan bir parça getirin ya da fotoğrafını gönderin — ton eşlemesi gözle yapılıyor. Metrajı modelinize göre birlikte çıkarabiliriz.

Stok, numune ve sevkiyat telefonda konuşuluyor. Yukarıdaki beş astarın hepsi depoda; hangisinin işinize uyduğunu konuşarak bulmak, katalogdan seçmekten hızlı oluyor.