Saten astar nedir? Seçimi, dikimi ve sık yapılan hatalar

Saten astar nedir?

Saten bir hammadde değil, bir dokuma biçiminin adı. Çözgü ipliği atkının üstünden dört, beş, bazen yedi iplik atlayarak geçiyor; bağlantı noktaları seyrek kaldığı için yüzeyde kesintisiz iplik yatakları oluşuyor. Işık bu düz yataklardan dağılmadan yansıyor — parlaklık dediğimiz şey bu. Aynı iplikten bezayağı dokunsa mat çıkardı.

Konfeksiyonda kullanılan saten astar neredeyse her zaman polyester filament iplikten dokunuyor. Sebep sadece parlaklık değil: filament iplik pürüzsüz, tüylenmiyor, yıkamada boyunu koruyor. İpek saten de var, ama seri üretim giysi astarı olarak yeri yok.

Bizim saten astarımız 150 cm eninde, 100 metrelik toplarda. Renkte sınır yok; istenen tona boyanıyor. Ürün sayfasındaki karelerde görünen tonlar örnek, kartelanın tamamı depoda duruyor.

Astar ne iş yapıyor, saten ne katıyor?

Bir astarın üç işi var ve üçü de dışarıdan görünmüyor:

• Giyip çıkarmayı kolaylaştırmak. Kol, kazağın örgüsüne takılmadan geçiyor.
• Dış kumaşın formunu korumak. Astar iç yüzeyi tek parça kaplıyor; dikiş payları, tela kenarları ve vatka dış kumaşa bası yapmıyor.
• İçeriyi kapatmak. Dikiş payı, terfiks, vatka, cep torbası — hepsi astarın altında kalıyor.

Saten örgü birinci maddede öne çıkıyor. Kaygan yüzey sürtünmeyi düşürüyor; astarlı ceket ve montta fark giyer giymez anlaşılıyor. İkinci ve üçüncü maddede saten ile polyester astar arasında kayda değer bir fark yok — ikisi de işini görüyor. Yani saten bir üst model değil, farklı bir yüzey.

Hangi işte saten astar?

Astar seçimi dış kumaşın ağırlığına ve giysinin ne kadar hırpalanacağına bakıyor. Kaba bir yol haritası:

Satenin güçlü yanı yüzey, zayıf yanı da aynı yüzey: uzun iplik yatakları tırnak takmasına ve çekmeye daha açık. Sert kullanılacak bir giysinin astarı saten olmaz.

Renk, parlaklık ve ton tutturmak

Saten yüzey ışığı yönlü yansıtıyor. Kumaşı 180 derece çevirdiğinizde aynı renk bir ton koyu ya da açık görünüyor. Boya farkı değil bu — ışığın iplik yataklarına geliş açısı.

Pastalda bu doğrudan bir kurala dönüşüyor: bütün parçalar aynı yönde kesilmeli. Ön beden yukarı, arka beden aşağı bakacak şekilde yerleştirilirse giysi dikildiğinde iki parça iki farklı renk gibi duruyor. Müşteriye "boya tutmamış" diye dönen astarların önemli bir kısmı aslında ters yönde kesilmiş astar.

Topun kenarına yön oku çizmek beş saniye sürüyor; ters kesilmiş bir parti ise partinin tamamı demek.

Serim ve kesim: kaygan kumaşla uğraşmak

Saten astarın en can sıkıcı özelliği kayganlığı. Kat kat serildiğinde katlar birbirinin üstünde yürüyor; en alttaki kat en üstteki katla aynı yerde durmuyor. Sonuç ölçüsü tutmayan parçalar.

• Kat yüksekliğini düşük tutun. Pamukluda rahat çıkardığınız kat sayısı satende sorun çıkarıyor.
• Masaya pastal alt kâğıdı serin; kumaş masayla değil kâğıtla temas etsin.
• Üste pastal üst kâğıdı koyun; hem kesim çizgisi net kalıyor hem üst kat uçuşmuyor.
• Kesimden önce kumaşı dinlendirin. Toptan yeni açılmış astar gerilmiş hâlde; birkaç saat açık bırakıldığında toparlanıyor.
• Bıçağı keskin tutun. Kör bıçak sateni kesmiyor, sürüklüyor.

Dikimde iğne, iplik ve dikiş sıklığı

Saten astar ince iplikten sık dokunmuş bir kumaş. İğne kalın gelirse dokuyu deliyor ve delik kapanmıyor — dikişi söktüğünüzde iz kalıyor.

• İğne: 70/10 ya da 80/12, keskin uçlu. Jarse iğnesi burada yanlış.
• İplik: polyester. Pamuk iplik astardan önce yoruluyor.
• Dikiş boyu: 2 – 2,5 mm. Uzun dikiş kaygan kumaşta büzüşme yapıyor.
• Baskı ayağı basıncını düşürün; yürüyen ayak varsa kullanın.
• Kesim kenarını bekletmeyin, overlok aynı gün geçsin.

Astar kolunda bir de bolluk meselesi var: astar dış kumaştan bir tık bol dikiliyor ki kol kaldırıldığında astar dış kumaşı içeri çekmesin. Beden astarında sırt ortasına verilen pli de aynı işi görüyor. Astarı dış kumaşla birebir aynı ölçüde kesmek, giysiyi içeriden bağlamak demek.

Ütü ve yıkama

Polyester saten ısıya dayanıklı değil. Ütü fazla sıcak gelirse yüzeydeki iplik yatakları eriyip parlıyor; o parlaklık geri gelmiyor.

• Ütüyü düşük ayarda tutun, tercihen ütü bezi kullanın.
• Buharı doğrudan yüzeye değil, aradan verin.
• Ütü ayarını fire parçada deneyin — bir kerelik test bir bedeni kurtarıyor.

Yıkamada polyester saten iyi davranıyor: çekmiyor, rengini bırakmıyor, çabuk kuruyor. Kuru temizlemeye giden giysilerde de sorun çıkarmıyor. Astarın yıkamada sorun çıkardığı durumlar genelde astardan değil, dış kumaşla astarın farklı davranmasından geliyor.

En sık görülen dört hata

• Parçaları ters yönde kesmek. Astar şikâyetlerinin başında geliyor ve pastalda beş saniyelik bir işaretle önleniyor.
• Astarı dış kumaşla birebir aynı ölçüde kesmek. Bolluk payı verilmeyen astar giysiyi içeriden çekiyor.
• Kalın iğneyle dikmek. Delik iz bırakıyor, söküm affetmiyor.
• Kesim kenarını açık bırakmak. Saten kenarı bir günde saçaklanıyor.

Sipariş verirken ne konuşulur?

Astar siparişinde üç şey netleşirse gerisi kolay: renk, metraj ve giysinin ne olduğu. Sonuncusu sürpriz gibi geliyor ama en belirleyicisi — ceket astarıyla çanta astarı aynı kumaş olmuyor.

Renk için elinizdeki dış kumaştan bir parça getirin ya da fotoğrafını gönderin; ton eşlemesi gözle yapılıyor, kod üzerinden değil. Top boyu 100 metre; kaç top gerektiğini pastal verimine göre birlikte hesaplayabiliriz.

Stok durumu, numune ve sevkiyat telefonda konuşuluyor. Aramanız yeterli.